مبانی روانشناسی صنعتی سازمانی

روانشناسی صنعتی سازمانی، شاخه‌ای از روانشناسی است که نظریه‌ها و اصول روانشناختی را به سازمان‌ها اعمال می‌کند. این حوزه که اغلب با عنوان روانشناسی I-O به آن اشاره می‌شود، بر روی افزایش بهرهوری در محل کار و مسائل مربوطه، از قبیل رفاه فیزیکی و ذهنی کارکنان، تمرکز دارد. روانشناسان صنعتی سازمانی، کارهای مختلفی انجام می‌دهند، اعم از مطالعه نگرش و رفتار کارکنان، ارزیابی شرکت‌ها و آموزش رهبری. هدف کلی این حوزه، مطالعه و درک رفتار انسان در محل کار می‌باشد.

روانشناسی صنعتی سازمانی چیست؟

دو جنبه روانشناسی صنعتی و سازمانی

شما می‌توانید اینطور تصور کنید که روانشناسی صنعتی–سازمانی، دارای دو جنبه اصلی است. جنبه اول، جنبه صنعتی است، که شامل در نظر گرفتن بهترين روش برای انطباق افراد با نقش‌های کاری خاص می‌باشد. گاهی اوقات، به این بخش از روانشناسی صنعتی سازمانی، روانشناسی پرسنل نیز گفته می‌شود.

افرادی که در این حوزه کار می‌کنند، خصوصیات کارکنان را ارزیابی می‌کنند و سپس این افراد را با کارهایی مطابقت می‌دهند که احتمالا به خوبی از پس انجام آن‌ها برمی‌آیند. سایر وظایفی که در جنبه صنعتی روانشناسی صنعتی و سازمانی قرار می‌گیرند، عبارتند از: آموزش کارمندان، ایجاد استانداردهای عملکرد شغلی، و اندازه گیری عملکرد شغلی.

جنبه سازمانی روانشناسی، بیشتر بر روی درک نحوهی تاثیرگذاری سازمان‌ها بر رفتار فرد، تمرکز دارد. ساختارهای سازمانی، هنجارهای اجتماعی، سبک‌های مدیریتی، و انتظارات از نقش‌ها، همه و همه عواملی هستند که می‌توانند بر رفتار افراد در یک سازمان تأثیر بگذارند.

با درک چنین عواملی، روانشناسان صنعتی و سازمانی امیدوارند که بتوانند عملکرد و سلامت افراد را بهبود دهند و در عین حال، به کل سازمان نفع برسانند.

روانشناسی صنعتی سازمانی چه تفاوتی دارد؟

با اینکه روانشناسی صنعتی سازمانی، یک زمینه کاربردی است، اما تحقیقات نظری پایه نیز در آن ضروری می‌باشد. روانشناسی صنعتی و سازمانی، با ریشه‌هایی که در روانشناسی تجربی دارد، دارای تعدادی زیرمجموعه مختلف مانند تعامل انسان–کامپیوتر، روانشناسی پرسنل، و عوامل انسانی می‌باشد.

شش حوزه کلیدی در روانشناسی صنعتی سازمانی

طبق کتاب “روانشناسی کاربردی برای کار: مقدمه‌ای بر روانشناسی صنعتی و سازمانی” نوشته Muchinsky، بیشتر روانشناسان صنعتی–سازمانی، در یکی از شش حوزهی اصلی زیر کار می‌کنند:

• آموزش و توسعه: افراد حرفه‌ای در این حوزه، اغلب تعیین می‌کنند که چه نوع مهارت‌هایی برای انجام کارهای خاص لازم است، و همچنین برنامه‌های آموزشی برای کارکنان برگزار می‌کنند و آن‌ها را ارزیابی می‌نمایند.
• انتخاب کارکنان: این حوزه، شامل ارزیابی و انتخاب کارکنان است، مانند آزمون‌های غربالگری برای تعیین اینکه آیا متقاضیان شغل، برای یک موقعیت خاص، واجد شرایط هستند یا خیر.
• ارگونومی (کار پژوهی): حوزهی ارگونومی، شامل طراحی روش‌ها و تجهیزاتی است که برای به حداکثر رساندن عملکرد و به حداقل رساندن آسیب، طراحی شده‌اند. 
• مدیریت عملکرد: روانشناسان صنعتی و سازمانی که در این حوزه کار می‌کنند، ارزیابی‌ها و تکنیک هایی تدوین می‌کنند تا تعیین کنند که آیا کارکنان، شغل خود را به خوبی انجام می‌دهند یا خیر.
• زندگی کاری: تمرکز این حوزه، بر بهبود رضایت کارکنان و به حداکثر رساندن بهرهوری نیروی کار است. روانشناسان صنعتی و سازمانی در این حوزه، به دنبال پیدا کردن راه‌هایی برای جلب رضایت شغلی یا طراحی برنامه‌های هستند که کیفیت زندگی در محل کار را بهبود دهند.
• توسعه سازمانی: روانشناسان صنعتی سازمانی که در این زمینه کار می‌کنند، اغلب از طریق افزایش منافع، طراحی مجدد محصولات، و بهبود ساختار سازمانی، به بهبود سازمان کمک می‌کنند.

مباحث اصلی

• طراحی محصول
• آزمایش کارکنان
• رهبری
• تنوع محل کار
• عملکرد محل کار
• انگیزه کارکنان

افراد مهم در تاریخ روانشناسی IO

• هوگو مونستربرگ
• فردریک دبلیو تیلور
• رابرت یرکس
• جیمز مک کین کتل
• التون مایو
• کورت لوین

حرفه‌های مرتبط با روانشناسی صنعتی سازمانی

علاقه به حرفه‌های روانشناسی صنعتی–سازمانی، افزایش یافته است.

اداره آمار کارگری ایالات متحده، پیش بینی کرده است که روانشناسی I-O، یکی از سریعترین حرفه‌های رو به رشد است، و دستمزدها هر ساله بیش از 10 درصد افزایش می‌یابند.

طبق آمار اشتغال از اداره آمار کارگری، میانگین دستمزد سالانه روانشناسان I-O تا ماه مه 2016، 104570 دلار بوده است. روانشناسانی که جزء 10 درصد پایینی بودند، حدود 52،950 دلار درآمد کسب کرداند و آن‌هایی که جزء 10 درصد بالایی بودند، به طور متوسط 184،380 دلار به دست آورده‌اند، و میانگین دستمزد سالانه 82،760 دلار می‌باشد.

همانند سایر حوزه‌های تخصصی، دستمزدها بسته به عوامل مختلف، از جمله موقعیت جغرافیایی، سابقه تحصیلی، حوزه اشتغال، و میزان تجربه در این حوزه، متفاوت است. افرادی که دارای مدرک کارشناسی ارشد یا دکتری هستند نیز از حقوق سالانه بالاتری برخوردارند.

به طور کلی، کسانی که در مناطق شهری بزرگ هستند، فرصت‌های شغلی بیشتری و همچنین دستمزد بالاتری پیدا می‌کنند، هر چند این مزایا اغلب با هزینه‌های بالاتر زندگی همراه هستند. ایالاتی که بیشترین روانشناسان I-O را استخدام می‌کنند، عبارتند از: ویرجینیا، ماساچوست، پنسیلوانیا، میسوری و نیوجرسی. کارکنان حرفه‌ای که در ویرجینیا مشغول به کار هستند، به طور متوسط 120،260 دلار درآمد دارند، در حالی که درآمد افراد شاغل در ماساچوست، به طور متوسط 84،550 دلار است.

طبق گزارش وزارت کار ایالات متحده، دستمزدها بسته به صنعتی که در آن روانشناسان صنعتی–سازمانی مشغول به کار هستند، نیز تفاوت قابل ملاحظه‌ای دارند. میانگین دستمزد سالانه برای صنایع مختلف به شرح زیر است:

خدمات تحقیقات و توسعه علمی: 123،290 دلار

خدمات مشاوره مدیریتی، علمی و فنی: 98،600 دلار

دولت ایالتی: 78،340 دلار

کالج‌ها، دانشگاه‌ها و مدارس حرفه‌ای: 67،250 دلار

چه کسی باید به مطالعه روانشناسی صنعتی–سازمانی بپردازد؟

دانشجویانی که علاقهمند به استفاده از اصول روانشناختی در محیط واقعی هستند، باید روانشناسی صنعتی–سازمانی را مد نظر قرار دهند. اگر علاقه خاصی به روانشناسی و موضوعات مربوطه از قبیل طراحی محصول، کامپیوتر، آمار و مهندسی دارید، این حوزه می‌تواند برای شما ایده‌آل باشد.

با روانشناسان متخصص صنعتی سازمانی کلینیک ایران آشنا شوید:

پیمان رحیمی‌نژاد

پیمان رحیمی‌نژاد پژوهشگر، مدرس و درمانگر در حوزه روانشناسی مثبت‌نگر است. رویکرد رواندرمانی وجودی هم دیگر رویکردی است که در اتاق درمان برای کمک به مراجعین به کار می‌گیرد.

مشاهده رزومه

دکتر سیدعلی هاشمی

دکتر هاشمی متخصص در سنجش روانشناختی، غربالگری، تشخیص و شناسایی اختلالات عصبی تحولی و درمانگر با رویکرد شخصی‌سازی‌شده است. ایشان در زمینه سنجش و آموزش سازمانی نیز فعالیت دارد.

مشاهده رزومه

محیا دلخواهی

محیا دلخواهی با رویکرد طرحواره‌درمانی علاوه بر مدیریت و مسئولیت فنی کلینیک ایران، مراجعین با مشکلات خلقی، اضطرابی را در اتاق درمان ملاقات می‌کند.

مشاهده رزومه

محمدجعفر زاهدپور

تخصص ویژه محمدجعفر زاهدپور مشاوره به زوجین برای داشتن رابطه‌‌ای بهتر و ازدواجی درست و سالم است. ضمناً او مدیر دیجیتال‌مارکتینگ کلینیک ایران هم هست.

مشاهده رزومه